Từ trung
tuần tháng 6 đến giữa tháng 7 năm
2008, đoàn công tác Viện Âm nhạc đă tổ
chức thực hiện chuyến sưu tầm
điền dă âm nhạc và nghệ thuật biểu
diễn dân gian tại tỉnh Quảng B́nh. Qua
tài liệu sách, báo, gặp gỡ, trao đổi
trực tiếp với cán bộ Sở VH-TT-DL,
đoàn công tác đi đến thống nhất
chọn tộc người Bru-Vân Kiều, Khùa,
Rục sống trên dăy Trường Sơn, sát
với biên giới Việt-Lào thuộc vùng văn
hóa miền núi và dân tộc Việt, sống tại
các khu vực cửa sông Nhật Lệ, sông Rọn
và sông Gianh thuộc vùng văn hóa miền biển
làm đối tượng khảo sát điền
dă.
Sau khi tiếp cận với những người
dân am hiểu về văn hóa, phong tục tập
quán và xem tŕnh diễn ở 10 xă thuộc các huyện
Minh Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Trạch, Bố Trạch,
Quảng Ninh và thành phố Đồng Hới,
đoàn công tác đă tuyển chọn được
những nghệ nhân nắm giữ vốn bài
bản cổ để tổ chức thu thanh,
ghi h́nh. Trong tổng số 47 tiết mục
sưu tầm do 103 người tham gia tŕnh diễn,
có thể kể đến như hát Sơ lớt,
độc tấu đàn ống 2 dây, đàn
Tính tùng (đàn gảy 3 dây),
kèn A man, sáo T’reang, sáo Pi, sáo Kh’lui, múa trong
đám chay của người Bru-Vân Kiều;
hát Khắp, khèn bè của người Khùa. Riêng
với dân tộc Rục ở xă Thượng
Hóa, huyện Minh Hóa, sống khu biệt với
xă hội bên ngoài, do vậy đoàn công tác không
chỉ tập trung khai thác các bài bản mà c̣n
chú ưư? đến những yếu tố
nguyên sơ trong đời sống sinh hoạt.
Các h́nh thức tŕnh diễn gắn với nghi
lễ tế Ngư Ông của ngư dân vùng biển
người Việt như Chèo cạn, múa Quạt,
múa Hoa đăng (múa đèn), Ḥ hạ thủy,
Ḥ ra khơi cũng được sưu tầm.
Ngoài ra, trong đợt công tác, TS.
Lê Văn Toàn-Viện trưởng Viện Âm
nhạc và ông Phan Ngọc Sơn-Phó Giám đốc
Sở VH-TT-DL Quảng B́nh cùng đoàn công tác đă
tổ chức gặp gỡ, ghi lại một
số h́nh ảnh CLB Ca trù Đông Dương
ở xă Quảng Phương, huyện Quảng
Trạch khôi phục thêm được một
số thể hát mới và hỗ trợ kinh
phí để tổ chức trao truyền cho
thế hệ trẻ.
Những kết quả đạt được
trong chuyến sưu tầm không chỉ phục
vụ cho công tác nghiên cứu, quảng bá mà c̣n
là dịp để bà con các tộc người
ở tỉnh Quảng B́nh có ư thức hơn
về việc giữ ǵn, bảo tồn văn
hóa âm nhạc truyền thống, đặc biệt
là thế hệ trẻ, những người
nối tiếp những giá trị truyền
thống tốt đẹp của ông cha.
Nguyễn
Hiền Đức