|
Mõ 
 |
|
Mõ
làng
|
Mõ
được xếp là một nhạc khí
tự thân vang, phổ biến ở Việt
Nam. Trên thực tế mõ đươc sử
dụng vào các môi trường khác
nhau và có những chức nǎng khác
nhau.
1. Mõ chùa làm từ các loại gỗ
chắc, cứng, hình dạng thường gặp
hình cầu dẹt với nhiều kích cỡ
to nhỏ khác nhau: Cỡ to nhất có đường
kính khoảng 70 - 80 cm, cỡ vừa đường
kính 20 - 30 cm và cỡ nhỏ đường
kính 5 - 7 cm. Tất cả ở giữa đều
rỗng, khoét theo hình lòng máng. Dùi
gõ mõ cũng làm bằng gỗ, kích
cỡ của dùi to nhỏ tương xứng
với kích cỡ của mõ. Âm thanh của
mõ gỗ giòn, âm vang sâu lắng. Trong
chùa mõ được sử dụng khi tụng
kinh với vai trò điểm nhịp đều
theo lời tụng.
2. Mõ làng có nhiều
loại: Có loại làm bằng gỗ cứng
hình cá trắm dài khoảng 1 m, to, khoét
dài rỗng theo bụng cá và thường
treo ở điếm làng. Có loại làm
bằng gốc tre già gọt theo hình trǎng
khuyết, đường kính từ 15 - 20 cm,
ở giữa có khoét một rạch rỗng.
Trong đời sống nông thôn người
Việt xưa, mõ có chức nǎng thông
tin. Mõ được làng giao cho một người
đàn ông phụ trách, thượng được
gọi là “thằng mõ” hay “anh mõ”. Vào
những dịp có việc làng hoặc những
sự kiện đột xuất cần thông
báo “anh mõ” có nhiệm vụ gõ mõ
thông tin cho khắp các gia đình trong
làng.
3. Mõ trâu được
làm bằng gỗ hoặc gốc tre già hình
hộp đứng. Mặt đáy khoét rỗng
thông với mặt trên. Mặt đáy
hình chữ nhật với chiều dài từ
20 - 25 cm, chiều rộng từ 10 - 15 cm. Mặt
trên hình chữ nhật với chiều dài,
dài hơn chiều dài của mõ và
ở giữa buộc 2 đoạn gỗ dài
hơn chiều cao của mõ khoảng 1 cm. Người
ta buộc mõ vào cổ trâu. Khi trâu
chuyển động, đi lại, 2 đoạn
gỗ gõ dều đặn vào thành trong
của mõ phát ra âm thanh nghe lách cách
vui tai.
4. Mõ thuộc bộ gõ, không định
âm, tham gia hòa tấu trong các dàn nhạc
sân khấu và nhiều loại hình ca
hát khác. Cấu tạo của mõ loại
này thường làm bằng tre già, hình
trǎng khuyết như mõ làng, ở một
số dàn nhạc tuồng, chèo còn dùng
mõ gỗ như mõ chùa, kích cơ vừa
phải, đường kính từ 10 - 25 cm.
Ngày nay mõ còn được dùng trong
các tốp nhạc dân tộc mới và
trong dàn nhạc dân tộc tồng hợp.
Đặc biệt tham gia vào dàn Đại
nhạc Huế hiện nay có loại mõ làm
bằng sừng trâu. Mõ này làm từ
sừng trâu cong, cắt bỏ phần đầu
nhọn, lấy phần gốc dài chừng
10 - 15 cm. Âm thanh của mõ sừng trâu
vang, khoẻ.
Mõ
chùa
|
